PFAS FAQ Algemeen

Pfas is een verzamelnaam voor een groep chemische stoffen, zogenoemde per- en polyfluoralkylstoffen. Die chemische stoffen hebben handige eigenschappen. Zo zijn ze onder andere water-, vet- en vuilafstotend. En kunnen ze goed tegen warmte.

Sinds we weten dat het gebruik van Pfas gezondheidsrisico’s oplevert, is er meer aandacht voor het gebruik ervan. Het gebruik ervan wordt daarom aan banden gelegd. Dat gebeurt op grond van Europese regels. Niet zo gek, want we weten inmiddels dat Pfas niet of nauwelijks afbreken en zich ophopen in het milieu.

Pfas komt voor in heel veel verschillende producten. Het bekendste voorbeeld is wel de antiaanbaklaag van pannen. Maar ook in blusschuim, cosmetica, kleding, medische hulpmiddelen, zonnepanelen en halfgeleiders wordt bijvoorbeeld vaak Pfas gebruikt.

Van een aantal Pfas is bekend dat ze eigenschappen hebben, die niet wenselijk zijn. Ze breken niet of nauwelijks af en hopen zich op in onder andere grond en water. Hierdoor zijn ze schadelijk voor het milieu, mens en dier.

Wat de exacte effecten zijn verschilt per specifieke PFAS. Bij het normaal gebruik van consumentenproducten met PFAS zijn er niet meteen gezondheidsrisico’s. Maar bij langdurige blootstelling, kunnen sommige PFAS gezondheidsrisico’s veroorzaken.

De beste manier is om geen of in elk geval zo min mogelijk Pfas te gebruiken. Er wordt daarom hard gewerkt aan alternatieven met dezelfde of vergelijkbare eigenschappen. Die alternatieven zijn er voor sommige toepassingen al wel. Voor heel veel andere toepassingen – zoals zonnepanelen en windmolens – zijn ze er nog niet.

RIVM heeft de ZZS-PFAS-tool ontwikkeld. Door het ingeven van een CAS-nummer of SMILES code kun je nagaan of wat je gebruikt een Pfas is.

CAS-nummers

Een CAS‑nummer is een wereldwijde en unieke identificatiecode voor een chemische stof. Dankzij dit nummer kun je een stof altijd eenduidig herkennen, ongeacht taal, merknaam of chemische benaming. Het identificeert één specifieke chemische stof (element, verbinding, mengsel of polymeer). Het CAS-nummer is te vinden op veiligheidsinformatiebladen (SDS) en op veel veiligheids- en regelgevingsdocumenten (zoals GHS-etikettering).

SMILES code

Een SMILES code bestaat uit een tekenreeks die precies aangeeft welke atomen aanwezig zijn, hoe ze verbonden zijn, of er ringen , dubbele bindingen, ladingen etc. zijn). Het is dus een tekstuele manier om een molecuulstructuur te beschrijven. Je kunt SMILES‑codes opvragen op PubChem (zoek een stof op naam. Onder Chemical Structure staat de SMILES-string) of vragen aan AI wat de SMILES code is.

Nee. Na inwerkingtreding van de restrictie geldt het verbod ook voor import. Producten van buiten de EU die PFAS bevatten boven de drempelwaarden, mogen niet meer op de Europese markt worden gebracht.

Importeurs moeten via due diligence controleren wat er in de producten zit en waar nodig overstappen op PFAS-vrije alternatieven.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit handhaven de import.

REACH is een Europese verordening over de productie van en handel in chemische stoffen (waaronder Pfas). Het beschrijft waar bedrijven en overheden zich aan moeten houden.

REACH staat voor: Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen. Deze verordening geldt voor alle landen van de Europese Unie.

In samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat lichten VNO-NCW en MKB-Nederland ondernemers momenteel voor. Daar is het Actieprogramma PFAS voor opgezet.

We informeren over alternatieven en als die er nog niet zijn, helpen we met het vinden van subsidies om die te ontwikkelen. Daarnaast organiseren we samen met het VNCI ook eigen webinars.

De webinars over Pfas en de wetgeving kun je terugkijken als je ze hebt gemist.